"Oha, Niko'nun kızı mı var?!"

Geia kai xara sas! 

Başlığı görünce "Ne diyor bu?" demiş olmanız büyük ihtimal, o yüzden hemen konuya girelim. :) Bugün bizzat yaşayıp pek güldüğüm bir olayın üzerinden Yunanca'daki kritik bir noktadan bahsedeceğim. 

Öncelikle, Yunanca'da Το κορίτσι (To koriçi) kelimesi, temelde "kız çocuğu, kız" anlamına gelir. Fakat günlük dilde "kız arkadaş, sevgili" olarak da kullanılan bir kelimedir. Bu anlam Türkçe'de pek yok ama, İngilizce'deki "my girl" deyişinin "sevgilim" de demek olmasına benzetiyorum ben.

Bu bilgiden hareketle, Türkçe bilen Yunan bir arkadaşım var. Oldukça iyi konuşuyor ama genelde Yunanca düşünüp Türkçe konuşuyor. Yine böyle anlardan birinde, Niko isimli bir ortak arkadaşımızdan bahsediyoruz, hepimiz 20'li yaşların başındayız bu arada. Bu Yunan arkadaşım, Türkçe olarak dedi ki:

-Yarın Niko'nun kızı da gelecek.

Benim gözlerim açıldı tabii, direkt bağırdım: "Oha, Niko'nun kızı mı var??!" 

Küçücük adam daha ne kızı ya, bana hiç söylemedi, falan diye konuya daldım. Benim arkadaşım da anlayamadı "Neden o kadar garip ki?" falan demeye devam ediyor. O öyle dedikçe ben deliriyorum derken en sonunda sorunu çözdük. To koritsi kelimesini yine Yunanca düşünerek Türkçe'ye çevirdiği için, "kız arkadaşı gelecek" yerine "kızı gelecek" demesiyle ortalık karıştı kısacası. Şöyle bir iki saat gülmüştük bu işe. :)

Yine aynı şekilde, İngilizce'de olduğu gibi, Yunanca'da da "otobüse binmek" derken "otobüsü almak" denir. Bu nedenle de Türkçe bilen Yunanlardan "Hangi otobüsü almam lazım?" lafını çok sık duyarız, bazen anlamak uzun sürüyor ama o da işin hoş yanı diyelim. :) 

*

Yunanca'yı Latin Harfleriyle Yazma

Merhaba arkadaşlar,

İnanın bloğumuza daha çok ders girmeyi çok istiyorum; fakat bu aralar zaman bulmak zor oluyor. Yazınca da uzun uzun yazmak istediğim için sık sık paylaşım yapamıyorum. Lakin bugün önemli bir konuyu, şöyle sohbet ederek bir konuşalım, öğrenelim istedim.

Burada da, Twitter'da da, bir kelime verdiğim zaman, şu şekilde okunuşuyla yazıyorum biliyorsunuz:

Η νύχτα (İ nihta) : Gece

Ve devamlı söylüyoruz ki parantez içindeki hali sadece okunuşu, Latin harfleriyle bu şekilde yazmasanız daha iyi olur diye. İşte bu konuyu biraz irdeleyelim, inceleyelim istiyorum bugün. "Tamam öyle yazmayalım da, nasıl yazalım yani?" diyenlere gelsin bu ders. :)

Öncelikle burada size vereceğim net bir "kural" yok; zira mantıken Yunanca'nın Latin harfleriyle yazılması "yanlış" zaten. Ama malum, genç nesil, el çabukluğu vesaire derken, Yunanların "Greeklish" adını taktığı bir yazı dili oluşmuş. Dolayısıyla ben bu yazıda, bana göre ve teknik olarak Latin harfleriyle en düzgün yazış biçimini ve birkaç yazma stilini göstereceğim.

Şimdi basit bir örnek alarak başlayalım.

Bloğun ilk derslerinde, alfabede söylediğimiz gibi, Yunanca'da ai sesleri yan yanaysa "e" okunur. Buradan hareketle;

"Ναι (Ne) : Evet" kelimesine baktığımızda, a ve i'nin e okunduğunu görüyoruz.

Genellersek, gözlemlerime göre Yunanca'da kelimeleri okunduğu gibi yazan iki topluluk var: İlki İstanbul Rumları, ikincisi Kıbrıs Rumları. Elbette daha "profesyonel" yazanlar da var aralarında ama, madem aramızda sohbet ediyoruz, bu genellemeyi de aklınızda tutabilirsiniz. 

Örneğin internette arkadaşınızla yazışıyorsunuz ve "Evet Niko!" demek için "Ne Niko!" yazıyorsunuz. İstisnalar bir yana, benim aklıma bu kişi ya Rum'dur, ya da Kıbrıslıdır demek gelir bu yazışı görünce. Bu sadece bir dip not ve teknik anlamda, bu şekilde okunduğu gibi yazmak pek doğru bir yazış değil diyebiliriz.

O zaman nasıl yazacağız biz bu "evet" kelimesini? Yunanca harfleriyle yazıldığı şekle en yakın biçimde. Yani "Nai" olarak, çünkü orijinal hali Ναι. Dolayısıyla biz "Nai Niko!" yazacak ve "Ne Niko" okuyacağız.

Kural olarak aklımızda bulunması en iyi olacak yargı "orijinal haline en yakın haliyle" yazmak kelimeleri. 

Mesela Yunanca'da omega harfi şöyledir: ω ve bildiğimiz "o" sesini verir. Bu harf "w" harfine benzediği için, çoğu Latin harfleriyle yazışta, direkt "o" yazmak yerine "w" yazarlar. Omega o sesi verdiği için, "w" yazıp "o" okumaya devam ederler kısacası. Örnekle anlatmak daha iyi olacak, mesela;

Εγώ (Ego) : Ben kelimesinde, omega (ω) "o" okunur dediğimize göre, kelime "ego" olarak okunuyor. Latin harfleriyle yazarken, işte o omegayı "w" harfine benzetip "Egw" yazmak en güzel şekli olacaktır. Elbette siz bunu yine "Ego" okuyacaksınız, sadece yazılışını orijinal haline benzetmeye çalışıyoruz.

Bunun dışında bir diğer önemli örnek "u" sesi konusunda. Yabancı Damat'tan kalma, meşhur "Niko mu" mevzusunu örnek alabiliriz.

Yunanca'da "u" sesi vermek istiyorsanız, yan yana "ou" yazmalısınız. Yani, doğrusu "Niko mou" olacak. Mou yazacak, mu okuyacaksınız kısacası. Zira, Yunan alfabesindeki υ harfi, "i" sesi verir. Siz "Niko mu" yazdığınızda, bu teknik olarak "Niko mi" okunur, çünkü "u" simgesi "i"dir Yunanca'da. Bu nedenle tercih ettiğimiz harfler, doğru yazımda ekstra önemli hale gelir.

Kısacık bir başka örnek, misal "Μαρία (Maria)" yazarken biz "Mariya" okuyoruz. Fakat yazılışını Maria bırakmalıyız, tıpkı orijinalinde olduğu gibi.

Diğer bir sık karşılaşılacak örnek de "bu" anlamına gelen "Αυτό" kelimesi. Bu kelime "au" birleşiminden dolayı "Afto" olarak okunur; fakat Latin harfleriyle yazarken kelimeyi "Auto" olarak yazarız. Okunuşu yine afto kalır ama, daha doğru yazmak için "auto" yazmak kelimenin orijinal haline daha yakın olacaktır.

Son olarak yine çok önemli bir ayrıntıyı hatırlatalım. Yunanca konuşuyorsak, artık "X,x" harfi sizin için "H" sesi demek, ks değil. Dolayısıyla içinde "h" sesi olan bir kelime yazıyorsak, mutlaka "x" olarak yazmalıyız. Mesela, "han" demek istiyorsam, artık "xan" yazacağım, gibi.

Dilerseniz birkaç kelime, okunuşu, anlamını ve en son * simgesinden sonra Latin harfleriyle yazılışını verelim; bu örnekleri inceleyerek daha doğru yazmayı öğreneceğinizi düşünüyorum. 

Tüm bunlar bir yana, okunduğu gibi yazan insanlar da göreceksiniz mutlaka, veya bir harfi uyduran diğerini olduğu gibi yazan vesaire... Burada amaç, bizim en doğru biçimde yazmamız. 

Sorularınız veya düzeltme talepleriniz olursa, mail adresi iletişim kısmında, seve seve yardımcı olurum. Kolay gelsin!


Τα Παραδείγματα (Ta Paradigmata) : Örnekler  *Ta Paradeigmata

Η νύχτα (İ nihta) : Gece  *H nuxta

Το αυτοκίνητο (To aftokinito) : Otomobil  *To autokinhto

Η κίνηση (İ kinisi) : Trafik  *H kinhsh

Το παιδί (To pedi) : Çocuk  *To paidi

Ο τοίχος (O tihos) : Duvar  *O toixos

Η θάλασσα (H thalassa) : Deniz  *H thalassa

Η αγάπη (İ agapi) : Sevgi  *H agaph
Mesela burada biz "agaph" yazıp "agapi" okuyoruz. Fakat siz milyonlarca "agapi" yazan insan da göreceksiniz. Bu uygulamanın bir diğer özelliği de, orijinaline yakın yazdığınız kelimelerin "Yunan harfleriyle nasıl yazıldığını, dilbilgisini iyi biliyorum." anlamı da taşıması.

Ο έρωτας (O erotas) : Aşk  *O erwtas

Η γυναίκα (İ yineka) : Kadın  *H gunaika
Burada gördüğümüz gibi, Yunanca'daki "ν" harfi "n" sesi verir. Buradan hareketle bazı arkadaşlar Latin harfleriyle de "guvaika" yazmaya kalkıyor orijinali benzetmek için; fakat nedendir bilinmez, Yunanlar, Latin harflerinde "n" sesini "v" olarak yazmıyor genelde, normal "n" olarak bırakıyor. Tıpkı "nai" yazarken yaptığımız gibi. Buradan anlıyoruz ki, göre göre öğrenilecek bir yapısı var yazılışların.

*

Sooo geçmiş olsun. :) Bol örnek, her şeyi sormak, bol dinlemek; bu iş olur. :)

Yunanca Yeni Kelimeler #3

Geia sas!

Bugün birkaç güzel, önemli ve huzurlu kelime ile buradayız. Yunanca'ya özel bir defter alıp not almanızı, evde-yolda tekrar etmenizi ve Yunanca'da nasıl her geçen gün büyüdüğünüzü görmenizi dilerim. :) Bir de, parantez içinde yazılanların sadece okunuş olduğunu unutmayalım, Latin harfleriyle o şekilde "duyduğunuz gibi" yazmak yanlış görünecektir. 

Sorularınız varsa böyle alalım: onlineyunanca@hotmail.com



Οι λέξεις (İ leksis) : Kelimeler

Η στοργή (İ storgi) : Şefkat

Η παρέα (İ parea) : Arkadaş Grubu (Türkçe'de olmayan fakat Yunanca'da bir arkadaş topluluğunu ifade eden ve sık kullanılan bir kelimedir.)

Η φιλία (İ filia) : Arkadaşlık, Dostluk

Η αγάπη (İ agapi) : Sevgi

Ο έρωτας (O erotas) : Aşk

Η φιλοξενία (İ filoksenia) : Misafirperverlik 

Η ειρήνη (İ irin) : Barış

Η ελευθερία ( eleftheria) : Özgürlük


Η ηρεμία (İ iremia) : Huzur



Kalo diabasma paidia, ta leme!

Melis

Yunanca'da "Vücut ve Yüz" Bölümleri

Geia sas!

Yunanca'da vücut ve yüz bölümlerine dair birkaç sevimli öğretici resim geliyor. Elbette bu kelimelerin artikellerini de bularak öğrenmenizi öneririm. Kolay gelsin, me agaph!

*

Yunanca: Yeni Kelimeler #1

Ενεργός (Energos) : Aktif

Ο καθρέφτης (O kathreftis) : Ayna 

Η βούρτσα (İ vurça) : Fırça

Το ερπετό (To erpeto) : Sürüngen

Το γόνατο (To gonato) : Diz (eklem yeri anlamında)

Φανατικός (Fanatikos) : Fanatik, Bağnaz

Το ραπάνι (To rapani) : Turp

Ξηρός (Ksiros) : Kuru

Σάπιος (Sapios) : Çürük

Το φυτό (To fito) : Bitki

"Yolculuk" Konulu Yunanca Kelimeler

Το ταξίδι (To taksidi) : Yolculuk, Seyahat   *To taksidi

Το αμάξι (To amaksi) : Araba   *To amaksi

Το αυτοκίνητο (To aftokinito) : Otomobil   *To autokinhto

Το αεροπλάνο (To aeroplano) : Uçak   *To aeroplano

Το λεωφορείο (To leoforiyo) : Otobüs   *To leoforeio

Το πλοίο (To pliyo) : Gemi   *To ploio

Το νησί (To nisi) : Ada   *To nhsi

Το Ελληνικό Νησί (To Eliniko Nisi) : Yunan Adası   *To Ellhniko Nhsi

Η Θάλασσα (İ thalasa) : Deniz   *H thalassa

Η βαλίτσα (İ valiça) : Valiz   *H balitsa

Το εισιτήριο (To isitiryo) : Bilet   *To eisithrio

Το διαβατήριο (To diyavatiryo) : Pasaport   *To diabathrio

Ο δρόμος (O dromos) : Yol   *O dromos

Το βουνό (To vuno) : Dağ   *To bouno

Ο κήπος (O kipos) : Bahçe   *O khpos

Η πατρίδα (İ patrida) : Memleket   *H patrida

Τα σύνορα (Ta sinora) : Sınırlar   *Ta sunora

Ο ήλιος (O ilyos) : Güneş   *O hlios

Σήμερα έχει ήλιο! (Simera ehi ilyo) : Bugün hava güneşli!   *Shmera exei hlio!

Η βροχή (İ vrohi) : Yağmur   *H broxh

Βρέχει. (Vrehi) : Yağmur yağıyor.   *Brexei.


EK:

Θα κάνω ένα όμορφο ταξίδι! (Tha kano ena omorfo taksidi) : Güzel bir yolculuk yapacağım!   *Tha kanw ena omorfo taksidi!

Πως ήταν το ταξίδι; (Pos itan to taksidi) : Yolculuk nasıldı?   *Pws htan to taksidi;

Το ταξίδι ήταν υπέροχο! (To taksidi itan iperoho) : Yolculuk harikaydı!   *To taksidi htan uperoxo!

*

Yunanca'da Mutfak Eşyaları ve "Yemek"

Yunanca'da en sık kullanan söz öbeklerine, elbette mutfak ve yemek ile ilgili olanlar da dahil. Bu konuyu temel alan bir yazı sizleri bekliyor; alt satırlarda bulacağınız bazı temel kelimeler ve deyişleri tekrar edip örnek cümleleri incelemenizi öneririm. Her zamanki gibi kelimenin okunuşu ve çevirisinin ardından, Latin harfleriyle yazmanızı önerdiğim şekli bulacaksınız. İyi çalışmalar.

Η κουζίνα (İ kuzina) : Mutfak   *H kouzina

Το ποτήρι (To potiri) : Bardak, Kadeh   *To pothri

Το πιρούνι (To piruni) : Çatal   *To pirouni

Tο κουτάλι (To kutali) : Kaşık   *To koutali

Tο μαχαίρι (To maheri) : Bıçak   *To maxairi

Tο πιάτο (To piato) : Tabak   *To piato

Η κατσαρόλα (İ kaçarola) : Tencere   *İ katsarola

Το τηγάνι (To tigani) : Tava   *To thgani

Το φλιτζάνι (To flicani) : Fincan   *To flitzani

Το μπολ (To bol) : Kase   *To mpol

Tο μπουκάλι (To bukali) : Şişe   *To mpoukali

Το φαγητό (To fagito) : Yemek (İsim olarak)  *To faghto

Το φαί (To fayi) : Yiyecek   *To fai

Μαγειρεύω (Mayirevo) : Yemek pişirmek (Birinci tekil şahıs çekiminde.)   *Mageireuw.

Τρώω. (Troo) : Yiyorum.   *Trww.

Έφαγα. (Efaga) : Yedim.   *Efaga.

Θα φάω. (Tha fao) : Yiyeceğim.   *Tha faw.

*

Inceleme: Yunanca'da Selamlasma

Geia sas,

Aslında bu temel konuya çok kez, parça parça da olsa değindik. Fakat bu yazıda, selamlaşma kelimelerinden, farklarından, "statülerinden", nasıl karşılandıklarından ayrıca bahsedelim dedim. 

Haydi biraz da "selamları" inceleyelim.


Γεια! (Ya) : Selam!

Bizden büyük veya ekstra saygı gösterdiğimiz kimselere denmemesi iyi olacak bu tabir, genelde arkadaş ortamında kullanılır. 

Latin harfleri ile yazarken "Geia" olarak yazmanızı şiddetle öneriyorum. İyi Yunanca konuşup yazan biri, asla "Ya" yazmaz, yalnızca böyle okuyacağını bilir.

Peki geia, nasıl oluyor da "ya" diye okunuyor? Dikkat: ei sesi "i" olarak okunur. O zaman "Gia" kalır elimizde. "Gi" sesi ise "ya" olarak okunur, dolayısıyla "Yaa" sesi çıkar ortaya. 

İşin özü; "geia" yazılır, "ya" okunur, samimi ortamda söylenir.


Γεια σου! (Ya su) : Selam (sana)!

Ben bunu en iyi şekil ile, "selam sana!" olarak çeviriyorum. "Sou" kelimesi, kelimenin "tek bir kişiye" söylendiğini gösteriyor. Kelime aslında "Selamın!" diyor. Aynı şekilde, kaba olmamakla birlikte, kibar bir deyiş de değildir. Geia tabirine nazaran, geia sou'yu daha sık duyarız. Ayrıca Yunanca'da "ou" daima "u" okunur. Sou yazıp, su okuyacağız.

Kısa süre önce kaybettiğimiz büyük sanatçı Dimitris Mitropanos
zeimpekiko oynuyor.

Aynı şekilde, hiç Yunanca bilmeyenin de bildiği "Niko mu" tabiri, "Niko mou" olarak yazılmalı. Hiçbir Yunan okunduğu gibi "mu, su, pu" yazmaz: kelimeyi daima mou, sou, pou olarak bırakır.

Bir de ayrıntı verelim, örneğin güzel bir tavernada ouzolar içiliyor, danslar ediliyor. Yaşlı bir amca, elinde ouzo bardağı, Kosta isimli zeimpekiko oynayan gence bağırıyor: Geia sou re Kosta! 

Yani "Helal sana be Kosta, selam olsun sana!" gibi bir anlamdan bahsedebiliriz. "Ela, geia, geia sou" gibi bazı tabirler ile çok farklı alanlarda karşılacağız işin özü.


Γεια σας! (Ya sas) : Selam (size)!

Geldik kibar-saygılı versiyona. Bu kelimeyi de "Selamınız! Selamlar size!" olarak açıklayabiliriz. Ayrıca bir "topluluğa" hitap ederken de bunu kullanırız. Bakınız, yazının en başında sizlere, geia sas diye hitap ettim, çünkü karşımda birden fazla kişi var.


Χαίρεται! (Herete) : Selamlar!

Bunca yıllık Yunanca serüvenimde iki kereden fazla duymadım bu kelimeyi. Biraz daha ağır, daha ağdalı, günlük hayattan uzak. Tabii bilmenizde fayda var, yeri geldiğinde "artistlik yapmak için" de kullanılabilir. :)


Hayatın içinden: Paidia, "çocuklar" demektir. Γεια σας ρε παιδιά! : "Selam size vre çocuklar!" anlamı, bir "Hey guys!" edasında Türkçe için çok kullanışlı olmasa da, Yunanca'da çokça kullanılır.

*