Yunanca Yeni Kelimeler #5

Geia sas!

5. yeni kelimeler postu gelsin; sorularınızı mail ile veya yorum olarak bırakırsanız elimden geldiğince yardımcı olmaya çalışırım. Bu arada, Yunanca yazılışlarda üzerinde tek tırnak işareti gördüğünüz hecede vurgu yapmanız gerektiğini unutmayın. En alt kısımda ise örnek cümleler göreceksiniz.


Οι λέξεις (İ leksis) : Kelimeler

Η στιγμή (İ stigmi) : An

H ώρα (İ ora) : Saat (zaman birimi olarak)

Tο λεπτό (To lepto) : Dakika 

Tο δευτερόλεπτο (To defterolepto) : Saniye 

O μήνας (O minas) : Ay 

H μέρα (İ mera) : Gün

Τα παραδείγματα (Ta paradigmata) : Örnekler

Αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στην Αθήνα. (Afti ti stigmi vriskome stin Athina) : Şu anda Atina'da bulunuyorum.

Τι ώρα είναι; (Ti ora ine) : Saat kaç?

Ένα λεπτό σε παρακαλώ! (Ena lepto se parakalo) : Bir dakika lütfen!

Σ'ένα δευτερόλεπτο άλλαξε η ζωή μου. (Sena defterolepto alakse i zoi mu) : Bir saniyede hayatım değişti.

Μου αρέσει αυτός ο μήνας. (Mu aresi aftos o minas) : Bu ay çok hoşuma gidiyor.

Τı όμορφη μέρα! (Ti omorfi mera) : Ne güzel bir gün!


*

Yeni Dönem ve Yeni Yunanca Fiiller

Γεια σας!

"Yeni Dönem" dedik, çünkü bir çeşit Online Yunanca'yı canlandırma sürecine giriyoruz; daha çok ders, daha çok yeni kelime ve bilgi ile... Bu postta sizlere "1. tekil şahısın şimdiki zamanında" çekimlenmiş yeni fiiller yazdım. Parantez içindeki halleri sadece okunuştur, lütfen Latin harfleri ile o şekilde yazmayalım, zira katliam oluyor. :) Latin harfleriyle nasıl yazardık, sorusuna cevap ise, fiilin altındaki yazış şekli oluyor. Daha önce de belirttiğim gibi, bu yazılış şekli, benim tavsiye ettiğim bir taktik diyelim. 

Yeni fiillerimizle cümleler kurabilir, yorum olarak kontrol ettirebilirsiniz, şimdiden kolay gelsin. :)

Not: "X" yani "h" harfleri, Türkçe'dekinin aksine, hafif bir gırtlak ile okunur.


Το ρήμα (To rima) : Fiil

Μιλάω. (Milao) : Konuşuyorum.
Milaw

Τρώω. (Troo) : (Yemek) Yiyorum.
Trww

Πίνω. (Pino) : İçiyorum.
Pinw

Ρωτάω. (Rotao) : Soruyorum.
Rwtaw

Περπατάω. (Perpatao) : Yürüyorum.
Perpataw

Διαβάζω. (Diyavazo) : Okuyorum.
Diabazw

Τρέχω. (Treho) : Koşuyorum.
Trexw

Αρχίζω. (Arhizo) : Başlıyorum.
Arxizw

Τελειώνω. (Teliyono) : Bitiriyorum.
Teleiwnw

Χορεύω. (Horevo) : Dans ediyorum.
Xoreuw

Γράφω. (Grafo) : Yazıyorum.
Grafw

Χτυπάω. (Htipao) : Vuruyorum.
Xtupaw


Αγαπάω. (Agapao) : Seviyorum.
Agapaw


*

"Yolculuk" Konulu Yunanca Kelimeler

Το ταξίδι (To taksidi) : Yolculuk, Seyahat   *To taksidi

Το αμάξι (To amaksi) : Araba   *To amaksi

Το αυτοκίνητο (To aftokinito) : Otomobil   *To autokinhto

Το αεροπλάνο (To aeroplano) : Uçak   *To aeroplano

Το λεωφορείο (To leoforiyo) : Otobüs   *To leoforeio

Το πλοίο (To pliyo) : Gemi   *To ploio

Το νησί (To nisi) : Ada   *To nhsi

Το Ελληνικό Νησί (To Eliniko Nisi) : Yunan Adası   *To Ellhniko Nhsi

Η Θάλασσα (İ thalasa) : Deniz   *H thalassa

Η βαλίτσα (İ valiça) : Valiz   *H balitsa

Το εισιτήριο (To isitiryo) : Bilet   *To eisithrio

Το διαβατήριο (To diyavatiryo) : Pasaport   *To diabathrio

Ο δρόμος (O dromos) : Yol   *O dromos

Το βουνό (To vuno) : Dağ   *To bouno

Ο κήπος (O kipos) : Bahçe   *O khpos

Η πατρίδα (İ patrida) : Memleket   *H patrida

Τα σύνορα (Ta sinora) : Sınırlar   *Ta sunora

Ο ήλιος (O ilyos) : Güneş   *O hlios

Σήμερα έχει ήλιο! (Simera ehi ilyo) : Bugün hava güneşli!   *Shmera exei hlio!

Η βροχή (İ vrohi) : Yağmur   *H broxh

Βρέχει. (Vrehi) : Yağmur yağıyor.   *Brexei.


EK:

Θα κάνω ένα όμορφο ταξίδι! (Tha kano ena omorfo taksidi) : Güzel bir yolculuk yapacağım!   *Tha kanw ena omorfo taksidi!

Πως ήταν το ταξίδι; (Pos itan to taksidi) : Yolculuk nasıldı?   *Pws htan to taksidi;

Το ταξίδι ήταν υπέροχο! (To taksidi itan iperoho) : Yolculuk harikaydı!   *To taksidi htan uperoxo!

*

Yunanca'da Mutfak Eşyaları ve "Yemek"

Yunanca'da en sık kullanan söz öbeklerine, elbette mutfak ve yemek ile ilgili olanlar da dahil. Bu konuyu temel alan bir yazı sizleri bekliyor; alt satırlarda bulacağınız bazı temel kelimeler ve deyişleri tekrar edip örnek cümleleri incelemenizi öneririm. Her zamanki gibi kelimenin okunuşu ve çevirisinin ardından, Latin harfleriyle yazmanızı önerdiğim şekli bulacaksınız. İyi çalışmalar.

Η κουζίνα (İ kuzina) : Mutfak   *H kouzina

Το ποτήρι (To potiri) : Bardak, Kadeh   *To pothri

Το πιρούνι (To piruni) : Çatal   *To pirouni

Tο κουτάλι (To kutali) : Kaşık   *To koutali

Tο μαχαίρι (To maheri) : Bıçak   *To maxairi

Tο πιάτο (To piato) : Tabak   *To piato

Η κατσαρόλα (İ kaçarola) : Tencere   *İ katsarola

Το τηγάνι (To tigani) : Tava   *To thgani

Το φλιτζάνι (To flicani) : Fincan   *To flitzani

Το μπολ (To bol) : Kase   *To mpol

Tο μπουκάλι (To bukali) : Şişe   *To mpoukali

Το φαγητό (To fagito) : Yemek (İsim olarak)  *To faghto

Το φαί (To fayi) : Yiyecek   *To fai

Μαγειρεύω (Mayirevo) : Yemek pişirmek (Birinci tekil şahıs çekiminde.)   *Mageireuw.

Τρώω. (Troo) : Yiyorum.   *Trww.

Έφαγα. (Efaga) : Yedim.   *Efaga.

Θα φάω. (Tha fao) : Yiyeceğim.   *Tha faw.

*

Yunanca Sözlük Okuma

"Benim zamanımda" diye başlasam yanlış olmaz. :)

Benim zamanımda, Yunanca öğrenmek şu anki kadar tanıdık ve "normal" değildi. Dolayısıyla piyasadaki kaynaklar da sınırlıydı. Yine de bulabildiğim hemen her kitabı, sözlüğü alıp 'denedikten' sonra, en son bu sözlüğe ısınmıştı zihnim. 

Yaklaşık her bir - bir buçuk yılda bir aynı sözlüğü tekrar alsam da (parçalandığı için) şahsen, kullanmanızı önerebileceğim bir (GR-TR & TR-GR) sözlük. Bir de, aynı sözlüğün bir küçük boyu da var; onu farkedilir derecede kısıtlı içeriği yüzünden tavsiye etmiyorum.

Ne diyorduk, ben Yunanca öğrenirken böyle bir Twitter olsun, Online Yunanca olsun falan da yoktu. :) O yüzden adeta alt üst ederek, keşfederek öğrenmek zorundaydım. Bu süreçte beni zorlayan bir konu ise, Yunanca sözlük okumaktı. En azından Fono için, kendi içinde bir sistemi var ve ancak belli bir süre sonra çıkabilmiştim işin içinden.

Sizin Yunanca sözlük okumanızı kolaylaştıracak bir anlatım hazırladım bu yüzden, haşır neşir oldukça gözünüz de alışacaktır, şimdiden kolay gelsin.

Gördüğünüz gibi bazı kelimeleri kırmızı ile belirgin hale getirdim ve numaralandırdım. Alt satırlarda, numaraların karşısındaki açıklayamaları inceleyerek, Fono Yunanca sözlük okuma yöntemini kolayca kavrayabilirsiniz.

1. Έρπω : Görüldüğü gibi, kelimenin önce okunuşu, ardından da anlamı verilmiş. Bir fiil olan bu kelime, çok sık kullanılmadığı için, herhangi bir çekim veya örnek verilmemiş.

2. Ερυθρός : Aynı şekilde kelimenin okunuşunun ardından anlamı verilmiş. Bu kelime bir sıfat olduğu için, herhangi bir artikel belirtilmemiş: Artikel isimlere özgüdür. Ardından, kelimeye dair meşhur deyişler (Her zaman bulunmayabilir.) yazılmış.

3. Şimdi dikkat. Karşımızda "gelmek" gibi çok sık kullanılan bir fiil var. Bu nedenle bazı çekim ve örnekler de veriyor sözlük. 

Kelimeyi ilk gördüğümüz hal olan a, birinci tekil şahısın (ben) şimdiki zaman halidir. Yani, kelime "erxomai - geliyorum" olarak verilir.

b. Kelimeyi, örneğin "tha" eki ile gelecek zaman haline getirirken kullanacağımız format. Örn. "Tha erthw. - Geleceğim.

c. Kelimenin basit geçmiş zamanı: "İrtha. - Geldim."

d. Önce "sen", sonra "siz" çekiminde, kelimenin emir kipi halleri: "Ela-Elate! : Gel, Gelin!"

e. Çok sık kullanılan bir kelime olmasına bağlı olarak, kelimenin kullanıldığı deyiş-deyim örnekleri.

4. Ο ερχομός : Kelimenin yanında artikeli de verilmiştir (o). Bu durum ise, kelimenin bir isim olduğunu gösterir.

*

Inceleme: Yunanca'da Selamlasma

Geia sas,

Aslında bu temel konuya çok kez, parça parça da olsa değindik. Fakat bu yazıda, selamlaşma kelimelerinden, farklarından, "statülerinden", nasıl karşılandıklarından ayrıca bahsedelim dedim. 

Haydi biraz da "selamları" inceleyelim.


Γεια! (Ya) : Selam!

Bizden büyük veya ekstra saygı gösterdiğimiz kimselere denmemesi iyi olacak bu tabir, genelde arkadaş ortamında kullanılır. 

Latin harfleri ile yazarken "Geia" olarak yazmanızı şiddetle öneriyorum. İyi Yunanca konuşup yazan biri, asla "Ya" yazmaz, yalnızca böyle okuyacağını bilir.

Peki geia, nasıl oluyor da "ya" diye okunuyor? Dikkat: ei sesi "i" olarak okunur. O zaman "Gia" kalır elimizde. "Gi" sesi ise "ya" olarak okunur, dolayısıyla "Yaa" sesi çıkar ortaya. 

İşin özü; "geia" yazılır, "ya" okunur, samimi ortamda söylenir.


Γεια σου! (Ya su) : Selam (sana)!

Ben bunu en iyi şekil ile, "selam sana!" olarak çeviriyorum. "Sou" kelimesi, kelimenin "tek bir kişiye" söylendiğini gösteriyor. Kelime aslında "Selamın!" diyor. Aynı şekilde, kaba olmamakla birlikte, kibar bir deyiş de değildir. Geia tabirine nazaran, geia sou'yu daha sık duyarız. Ayrıca Yunanca'da "ou" daima "u" okunur. Sou yazıp, su okuyacağız.

Kısa süre önce kaybettiğimiz büyük sanatçı Dimitris Mitropanos
zeimpekiko oynuyor.

Aynı şekilde, hiç Yunanca bilmeyenin de bildiği "Niko mu" tabiri, "Niko mou" olarak yazılmalı. Hiçbir Yunan okunduğu gibi "mu, su, pu" yazmaz: kelimeyi daima mou, sou, pou olarak bırakır.

Bir de ayrıntı verelim, örneğin güzel bir tavernada ouzolar içiliyor, danslar ediliyor. Yaşlı bir amca, elinde ouzo bardağı, Kosta isimli zeimpekiko oynayan gence bağırıyor: Geia sou re Kosta! 

Yani "Helal sana be Kosta, selam olsun sana!" gibi bir anlamdan bahsedebiliriz. "Ela, geia, geia sou" gibi bazı tabirler ile çok farklı alanlarda karşılacağız işin özü.


Γεια σας! (Ya sas) : Selam (size)!

Geldik kibar-saygılı versiyona. Bu kelimeyi de "Selamınız! Selamlar size!" olarak açıklayabiliriz. Ayrıca bir "topluluğa" hitap ederken de bunu kullanırız. Bakınız, yazının en başında sizlere, geia sas diye hitap ettim, çünkü karşımda birden fazla kişi var.


Χαίρεται! (Herete) : Selamlar!

Bunca yıllık Yunanca serüvenimde iki kereden fazla duymadım bu kelimeyi. Biraz daha ağır, daha ağdalı, günlük hayattan uzak. Tabii bilmenizde fayda var, yeri geldiğinde "artistlik yapmak için" de kullanılabilir. :)


Hayatın içinden: Paidia, "çocuklar" demektir. Γεια σας ρε παιδιά! : "Selam size vre çocuklar!" anlamı, bir "Hey guys!" edasında Türkçe için çok kullanışlı olmasa da, Yunanca'da çokça kullanılır.

*